تفسير : آنها كه هرگز حق را پذيرا نمىشوند اين آيات هم چنان مساله رستاخيز و مخالفت منكران لجوج را تعقيب مىكند و به دنبال بحث گذشته از قدرت خداوند و خالق آسمان و زمين بر همه چيز مىفرمايد « از آنها بپرس آيا آفرينش و معاد آنها سختتر است يا آفرينش فرشتگان و آسمانها و زمين » ؟ ! ( * ( فَاسْتَفْتِهِمْ أَ هُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمْ مَنْ خَلَقْنا ) * ) . آرى « ما آنها را از موضوع ساده اى از گل چسبنده آفريده‌ايم » ! ( * ( إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ ) * ) . گويا مشركان كه منكر معاد بودند بعد از شنيدن آيات گذشته در مورد آفرينش آسمان و زمين و فرشتگان اظهار داشتند ، آفرينش ما از آن مهمتر است . قرآن در پاسخ آنها مىگويد : آفرينش انسانها در مقابل آفرينش زمين و آسمان پهناور و فرشتگانى كه در اين عوالم هستند چيز مهمى نيست ، چرا كه مبدء آفرينش انسان يك مشت خاك چسبنده بيش نبوده است . « استفتهم » از ماده « استفتاء » در اصل به معنى مطالبه اخبار جديد است ، و اينكه به نوجوان « فتى » گفته مىشود نيز به خاطر تازگى جسم و روح او است ( 1 ) . اين تعبير اشاره به اين است كه اگر به راستى آنها آفرينش خود را مهمتر و محكمتر از آفرينش آسمان و فرشتگان مىدانند مطلب جديد و بىسابقه اى مىگويند . واژه « لازب » به گفته بعضى در اصل « لازم » بوده كه « ميم » آن تبديل به « ب » شده است و اكنون به همين صورت استعمال مىشود ، و در هر حال به معنى گلهايى است كه ملازم يكديگر يعنى چسبنده‌اند زيرا مبدأ آفرينش انسان نخست

--> ( 1 ) « روح المعانى » ذيل آيه مورد بحث .